WTO.ZIP
nummer 41 van 9 december 2003
INHOUD:
A) Vanavond WTO-debat in Tweede Kamer
Verslag spoeddebat van 3 december
B) Europese Unie dreigt ontwikkelingslanden
Het einde van de Peace Clause geeft de arme landen een
wapen om de WTO-onderhandelingen in hun voordeel te beïnvloeden.
Een oproep aan NGO's die vechten voor een eerlijk handelssysteem
om hen hierin te steunen.
C) Genève 2003 of 2004?
Weinig vooruitgang in Doha Ronde-consultaties
Op 9 december zal de stand van zaken opgemaakt worden
van twee consulatierondes over de perspectieven van het
vervolg van de Doha Ronde. Ondanks bezweringen dat de
top in Genève (op 15, 16 en 18 december) een succes
moet worden, liggen de standpunten van de lidstaten over
de vier hoofdthema's nog mijlenver uiteen.
Er worden zelfs suggesties gedaan om de besprekingen over
het nieuwe jaar heen te tillen...
D) Kleding en textiel in de Europese Unie:
reactie op de afloop van het Multi Vezel Akkoord
Er staat nogal wat te gebeuren voor de kledingproducerende
landen in en buiten Europa. De EU wordt volgend jaar uitgebreid
met onderanderen kledingproducerende Oost-Europese landen,
het Multi Vezel Akkoord (MVA) zal eind 2004 eindigen,
en door China's toetreding tot de WTO verandert ook de
toegang van Chinese goederen tot allerlei markten. Nieuwe
handelsovereenkomsten zullen een vergaande invloed hebben
op de handel in kleding.
E) HELP - de Chinezen komen (of niet)
Een van de geschilpunten tijdens de binnenkort te houden
"World Summit on Information Society" is de
begrenzing van het intellectueel eigendomsrecht. De kansen
van ontwikkelingslanden inzake ICT staan en vallen met
de afspraken hierover. De eigenaren van 'proprietory software'
zijn onderwijl ook in de rechtszaal bezig met het veiligstellen
van hun belangen.
F) FTAA-top levert misbaksel op
De 34 landen die onderhandelden over de vorming van een
Amerikaanse vrijhandelszone zijn op 20 november niet verder
gekomen dan een slotverklaring die inhoudt dat men doorgaat
in een sterk afgeslankte vorm. Een ongewenst maar tevens
onvermijdelijk compromis. Onderwijl veegde de politie
van Miami op hardhandige
wijze de straten schoon...
WTO---zzzzzzzzzzzzzzzziiiiiiiiiiiiiiiiiiiiipppppppppppppppppppppp
A) Vanavond WTO-debat in Tweede Kamer
De vaste kamercommissie voor economische zaken houdt
vanavond (9-12) een Algemeen Overleg met minister Brinkhorst
en staatssecretaris van Gennip van Economische Zaken over
de WTO. De brief die Brinkhorst op 7 oktober 2003 oktober
aan de Tweede Kamer stuurde (25 074, nr. 70) zal onderwerp
van gesprek zijn. Daarin gaf hij zijn visie op het mislukken
van de Cancún-top.
Op 3 december was er al een voorproefje in een spoeddebat.
Op 5 december verscheen een nieuwe verklaring van minister
Brinkhorst, getiteld "Vervolg van de WTO-ronde na
Cancún", (BEB/HIB 3072516).
Het Algemeen overleg vindt plaats op dinsdag 9 december
2003 van 18.15 tot ca. 20.15 uur in de Kappeyne van de
Coppellozaal (Plein, Den Haag). Helaas worden debatten
in de Kappeijne van de Coppellozaal nog niet via internet
uitgezonden. Daarom wordt aan mensen die het bijwonen
gevraagd om hun aantekeningen te delen met anderen door
ze te sturen naar de WTO-Ned maillijst of naar onyva@xs4all.nl
Verslag spoeddebat 3 december:
(door Erik Wesselius)
Op woensdag 3 december voerde de Vaste Kamercommissie
voor Economische Zaken een spoedoverleg met minister Brinkhorst
over de door de Europese Unie te volgen strategie voor
de WTO-onderhandelingen na het mislukken van de WTO-top
in Cancún.
Slechts vier commissieleden namen deel aan het overleg:
Douma (PvdA), Vendrik (GroenLinks), Hamming (VVD) en De
Haan (CDA).
Kees Vendrik en Kris Douma vroegen de minister om geen
steun te verlenen aan het voorstel van de Europese Commissie
om WTO-onderhandelingen over alle vier de Singapore Onderwerpen
na te streven. Volgens hen moeten de Singapore Onderwerpen
van de onderhandelinsagenda. Douma stelde voor om in de
WTO-werkgroepen wel door te blijven praten over modaliteiten
voor de onderhandelingen.
Douma en Vendrik toonden zich zeer ontevreden over de
gebrekkige informering van de Kamer door het ministerie
van Economische Zaken de Kamer. De Kamer weet niet met
welke inzet de Nederlandse regering momenteel in Brussel
onderhandelt over de EU-strategie voor de WTO na Cancún.
Volgens Douma en Vendrik staat de Kamer hierdoor min of
meer buitenspel.
Minister Brinkhorst deed alsof hij niet begreep waar
de Kamerleden zich druk over maakten. Hij beweerde dat
er in Brussel op het moment geen definitief standpunt
werd ingenomen en dat ook in de WTO zelf op 15 december
waarschijnlijk geen besluiten zullen vallen. Hij wilde
er in januari nog wel een keer met de Kamer over praten...
Maar voor die tijd is er op dinsdag 9 december in elk
geval nog een debat tussen de Minister en de Vaste Kamercommissie
voor Economische Zaken.
WTO---zzzzzzzzzzzzzzzziiiiiiiiiiiiiiiiiiiiipppppppppppppppppppppp
B) Europese Unie dreigt ontwikkelingslanden
(door Chris Peeters)
In 2004 is de zogenaamde Peace Clause niet meer geldig.
Dit is een afspraak die de EU en de VS hebben afgedwongen
in het kader van de Overeenkomst over Landbouw, afgesloten
in 1995 toen de WTO werd opgericht. De afspraak behelst
dat de ontwikkelingslanden geen klacht zullen indienen
bij de WTO tegen de exportsubsidies waarmee de landbouwgiganten
de derde wereld kapotmaken, zolang die subsidies niet
hoger zijn dan in 1992.
Nu de afspraak vervalt, dreigt de EU de ontwikkelingslanden
dat ze de 'ontwikkelingsronde' wel op hun buik kunnen
schrijven als ze bij de WTO klachten gaan indienen. "Een
handelsovereenkomst die voor alle leden acceptabel is
dreigt te worden ondermijnd als landen klachten gebruiken
om subsidies aan te vallen die in overeenstemming met
de Overeenkomst over Landbouw worden verleend. Landen
- vooral exporteurs - moeten kiezen uit twee routes die
elkaar uitsluiten: of ze geloven dat multilaterale onderhandelingen
de manier zijn om te komen tot een eerlijk en marktgeoriënteerd
handelssysteem, of ze geloven dat WTO-klachten de manier
zijn om vooruit te komen".[1]
Het citaat geeft wel aan hoe benauwd de EU is voor klachten
tegen de exportsubsidies (en tegelijk hoe hol de pretenties
van de 'ontwikkelingsronde' zijn!). Het einde van de Peace
Clause geeft de arme landen een wapen om de WTO-onderhandelingen
in hun voordeel te beïnvloeden. Het is daarom van
het grootste belang dat de NGO's die vechten voor een
eerlijk handelssysteem hen nu ondersteunen bij het indienen
van klachten bij de WTO. Suiker is een voor de hand liggend
doelwit, zeker voor Nederlandse NGO's, omdat dat een product
is waar Nederland profiteert van de exportsubsidies.
De eerste klacht tegen de Landbouwovereenkomst is al
ingediend: Brazilië heeft een klacht ingediend tegen
de Amerikaanse exportsubsidies op katoen, die zo’n
belangrijke rol speelden bij het mislukken van de WTO-bijeenkomst
in Cancún. Door de Farm Bill van president Bush
liggen de subsidies op katoen nu fors hoger dan het niveau
van 1992.[2]
Noten:
[1]"Reviving the DDA Negotiations- the EU Perspective",
Europese Commissie, 26 november 2003,
http://trade-info.cec.eu.int/doclib/html/114259.htm
[2] Mailing IATP, uit: "Harvesting poverty; the case
against
king cotton", New York Times, 7 december 2003
http://www.nytimes.com/2003/12/07/opinion/
07SUN2.html?ex=1071378000&en=730b0738fab18
133&ei=5062&partner=GOOGLE
Naschrift (red.):
In het artikel "When the Peace Ends: The vulnerability
of EC and US agricultural subsidies to WTO legal challenge"
geven R. H. Steinberg en T. E. Josling een aantal juridische
hindernissen aan inzake klachtenprocedures na afloop van
de Peace Clause-bescherming. Het artikel is te vinden
in Bridges Monthly vol 7 nr 8, van november 2003 (http://www.ictsd.org)
WTO---zzzzzzzzzzzzzzzziiiiiiiiiiiiiiiiiiiiipppppppppppppppppppppp
C) Genève 2003 of 2004?
Weinig vooruitgang in Doha Ronde-consultaties
(door Rob Bleijerveld)
Voorzitter del Castillo van de Algemene Raad van de WTO
is bezig om zijn tweede consultatieronde af te ronden
onder WTO-lidstaten. Op 9 december zal hij de stand van
zaken opmaken tijdens een informele bijeenkomst van Hoofden
van Delegaties. Ondanks bezweringen dat de daaropvolgende
top in Genève (15, 16 en 18 december) een succes
moet worden, liggen de standpunten van de lidstaten over
de vier hoofdthema's nog mijlenver uiteen. Er worden zelfs
suggesties gedaan om de besprekingen over het nieuwe jaar
heen te tillen...
21 en 22 oktober: Algemene Raad van de WTO
Op 21 oktober keurde de Algemene Raad het voorstel van
del Castillo goed om tijdens de top in Genève te
onderhandelen over vier hoofdthems's, te weten
Landbouw, Markttoegang voor Industriële Goederen,
Katoensubsidies en Singapore Issues (zie ook WTO.ZIP 38,
"Post-Cancún besprekingen en aangepaste WTO-agenda").
Op dit top komen niet niet de handelsministers maar de
hoogste ambtenaren uit de departementen van economische
zaken bijeen. Tot aan Genève wordt in twee rondes
van informele bijeenkomsten nagegaan hoe het staat met
de onderhandelingsinzet van lidstaten. De eerste ronde
is om de 'flexibiliteit' van de lidstaten te toetsen;
de tweede om de inhoud te bepalen van de tekst die als
basis zal dienen voor de besprekingen in Genève.
Het doel van 'Genève' is om "te besluiten
over noodzakelijke aktie om de Doha Ontwikkelings Ronde
af te kunnen ronden".
18 November: eerste WTO 'stock-taking'
Op 18 november zette del Castillo aan de Heads of Delegations
de stand van zaken uiteen na 4 weken van voorbesprekingen.
Hij zei ervan overtuigd te zijn dat de WTO zich zeer snel
zal herstellen van de shock van Cancún. Er zouden
nog wat knelpunten zijn, met name op het gebied van de
Singapore Issues, en "veel werk moet nog verricht
worden op gebied van Landbouw". Toch tonen de reacties
naar aanleiding van de voorbesprekingen een ander beeld.
Landbouw (AG):
Op dit gebied stelde del Castillo voor om uit te gaan
van drie basislijnen. Het gaat om grotere vermindering
van 'domestic subsidies' dan voorgesteld door VS en EU;
toezeggingen voor verwijdering van exportsubsidies; en
toezeggingen voor marktopeningen voor alle lidstaten,
inclusief "gepaste" Speciale en Gedifferentieerde
Behandeling. Desondanks blijft er belangrijke onenigheid
bestaan over de invulling van de randvoorwaarden voor
onderhandelingen. Brazilië en India zijn het niet
eens met del Castillo om specifieke doelen, cijfers en
elementen voor regelgeving weg te laten. En de EU en VS
willen juist in dit stadium niet over "substantiële
elementen" onderhandelen, omdat dat vergaande gevolgen
heeft voor hun positie. Ze suggereren uitstel van de AG-onderhandelingen
tot begin 2004...
In feiete is er geen enkele overeenstemming over de uiteindelijk
te gebruiken basistekst voor Genève. Ieder lid
heeft problemen met bepaalde delen uit de voorgestelde
tweede herzieningstekst van Cancún-voorzitter Derbez
van 13 september.
Markttoegang voor Industriële Goederen (NAMA):
Het optimisme van del Castillo over vooruitgang op dit
gebied wordt getemperd door uitlatingen van arme Afrikaanse
staten. Zij wijzen het relevante deel uit de Derbez-tekst
af omdat die niet de voorstellen weerspiegelt die gedaan
zijn in Cancún. Een kadertekst voor NAMA-onderhandelingen
zou niet moeten ingaan op soorten reductieformules voor
importtarieven, en een verplichte tariefreductie voor
sectoren wijzen ze af. Volgens hen ontbreken bepalingen
voor Speciale en Gedifferentieerde Behandeling en voor
"Minder-dan-Volledige Wederkerigheid". De geringe
concessiebereidheid van rijke staten op het gebied van
Landbouw contrasteert met de druk die ze op arme staten
uitoefenen om 'flexibel' te zijn waar het NAMA betreft.
Afschaffing van katoensubsidies:
In tegenstelling tot de andere drie hoofdthema's is er
geen speciale consultatiebijeenkomst geweest over het
voorstel van vier Centraal- en OostAfrikaanse staten voor
afschaffing van katoensubsidies. Del Castillo gaf aan
lidstaten geraadpleegd te hebben in een-op-een gesprekken.
Volgens hem moet het voorstel in tweeën gehakt worden.
De handelsaspecten moeten ondergebracht worden onder de
Landbouw-besprekingen in de WTO en de ontwikkelings (lees:
financiële) aspecten moeten "samen met"
IMF en WB afgehandeld worden. Een compensatieregeling
voor gederfde inkomsten lijkt op losse schroeven te staan.
Namens de vier indieners van het voorstel maakt Benin
ernstig bezaar tegen de visie van de voorzitter.
Singapore Issues (SI):
Tijdens de 'Greenroom'-bijeenkomst van 12 november over
SI zou er weinig vooruitgang zijn geboekt met name door
het uitblijven van een stellingname van de Europese Unie
in deze kwestie. De EU - in Cancún een van de belangrijkste
'eisers' voor SI - verkeert naar eigen zeggen in 'reflexionmode'
en geeft aan de uitkomst van diskussies tussen EU-lidstaten
en Commissie af te wachten. Toch laat Europees Commissaris
tijdens persconferenties al proefballonnetjes op...
Del Castillo doet ondertussen ongevraagd een voorzet met
twee voorstellen: de '2 plus 2'-formule en de '2 plus
1 plus 1'-formule. De eerste geval gaat uit van multilaterale
onderhandelingen over Handelsfacilitatie (TF) en Transparantie
in Overheidsaanbestedingen (TGP) en nadere "verduidelijking"
in werkgroepen van Investeringen (DFI) en Concurrentiebeleid
(CP). Bij de tweede zijn óf DFI óf CP onderwerp
van plurilaterale onderhandelingen.
'Plan B':
Zonder de inhoud ervan kenbaar te maken kondigde del Castillo
eind oktober aan dat hij een noodplan opgesteld heeft
mocht de top Genève op een mislukking uit dreigen
te lopen. Verondersteld wordt dat Plan B uitgaat van een
opsomming van overeengekomen principes, te gebruiken basistekst
en een agenda voor onderhandelingssessies van de verschillende
Raden in 2004.
Vooruitblik op tweede 'stock-taking'
Landbouw:
Als eerste staan na 18 november Landbouwgesprekken op
de agenda van de tweede consultatieronde. Op 20 en 21
november gaf voorzitter del Castillo aan dat hij gefrustreerd
is over het aanhouden van standpuntsverschillen over belangrijke
elementen. Er is geen convergentie op de door hem voorgestelde
drie basislijnen en de delegaties zijn niet onderhandelingsbereid.
Hij betwijfelt of hij op tijd in staat zal zijn een nieuwe
basistekst op te stellen voor Genève.
Singapore Issues:
Veel van de op 24 november uitgenodigde twintig lidstaten
zijn sterk verrast door de inzet van voorzitter Xerxa.
Zonder dat er overeenstemming is over de eerder gelanceerde
twee formules werd voorgesteld de Derbeztekst over Handelsfacilitatie
(TGP) vast verder uit te werken.
Specifieke onderhandelingen over de Singapore Issues zijn
tevens in strijd met de uitkomst van de top in Doha november
2001. Er is vooraf "expliciete consensus" nodig
van de ministers van de lidstaten. Met name India blijft
dit standpunt uitdragen. Volgens een Afrikaans delegatielid
wordt echter voortdurend op tegenstanders van onderhandelingen
over SI druk uitgeoefend om vóór 15 december
een positief resultaat mogelijk te maken...
Op 3 december werd het onderwerp weer aangesneden en gaven
Canada, de VS en Zwitserland aan 'eisers' te zijn voor
TF. De EU heeft ontkend eiser te zijn voor TF of de andere
SI. Het wil namelijk voorkomen landbouwconsessies te mopeten
doen in ruil voor toezeggingen op gebied van de SI. De
meeste arme staten gaven aan open te staan voor diskussies
over TGP. De ACP-, MOL en AU-lidstaten willen die diskussies
echter beperken tot het werkgroepniveau.
Markttoegang voor Industriële Goederen:
Op 27 november bleken de standpunten van lidstaten nog
verder uiteen te lopen. Er tekent zich steeds duidelijker
een scheidingslijn af tussen Zuid en Noord. Veel arme
staten blijven erbij dat een koppeling met vooruitgang
bij Landbouw van belang is.
Afschaffing van katoensubsidies:
De ACP-staten steunen het 'katoen-initiatief' en vinden
met de indieners dat het afzonderlijk behandeld moet worden
in Genève. Hun vrees is dat integratie van het
handelsdeel in de Landbouwbesprekingen het einde ervan
betekent. Toch is er geen beweging in de zaak en lijkt
een meerderheid onder de lidstaten voor integratie.
26 November: strategievoorstel Europese Commissie
Op 26 november stelde de Europese Commissie een nieuwe
Europese strategie op voor het vervolg van de Doha Ronde.
Langdurige diskussies met EU-lidstaten gingen daaraan
vooraf. Onderwerp waren ondermeer een analyse van de mislukking
van Cancún, het uitsluiten door Commissarissen
Lamy en Fischler van EU-bepaalde lidstaten gedurende de
onderhandelingen in Cancún, en het perspectief
van multilaterale handelsakkoorden en van een "WTO
van twee snelheden". Ook was er pressie vanuit Europese
ondernemingen om snel weer plaats te nemen aan de onderhandelingstafels
van de WTO.
De Commissie herbevestigt haar inzet voor een multilateraal
karakter van WTO-besprekingen en benadrukt dat alle lidstaten
hun onderhandelingsposities moeten aanpassen om consessies
mogelijk te maken.
De Commissie wil consessies doen op alle gebieden, waaronder
SI (zie WTO.ZIp nr 40, "Heragendering van Singapore
Issues door EU"), milieu en geografische indicaties.
Het vraagt echter om een flexible inzet van andere WTO-lidstaten
op het gebied van Landbouw en Katoensubsidies. Een hoger
'ambitieniveau' van allen is nodig voor Markttoegang voor
Industriële Goederen en Diensten. Daarnaast wordt
bendadrukt dat alle lidstaten bereid moeten zijn tot het
verlenen van markttoegang zonder invoerrechten en met
lagere tarieven aan de minst ontwikkelde staten.
Op 2 december stemden de Europese handelsministers in
met dit voorstel. Naar verwachting zullen de ministers
van Buitenlandse Zaken hierin volgen op 8 en 9 december
(hamerstuk), waarna het weer op 10 december op de tafel
van de Commissie ligt voor definitieve vaststelling.
Laatste kans
Op 12 december komt de G-20 bijeen in Brazilië om
te praten over de cruciale WTO-bijeenkomst in Genève.
Naar verwachting zal hier blijken of ook de Genève-top
tot het rijtje van mislukkingen zal behoren.
Deze G-20 is niet dezelfde als de groep staten die prominent
waren in Cancún (G-22)! De G-20 is opgezet in 1999
en bestaat uit geïndustrialiseerde staten en opkomende
markten en heeft als doel om financiele stabiliteit te
bevorderen. Tot de G-20 behoren Argentinië, Australië,
Brazilië, Groot-Brittannië, Canada, China, Frankrijk,
Duitsland, India, Indonesië, Italië, Japan,
Zuid-Korea, Mexico, Russia, Saudi-Arabië, Zuid-Afrika,
Turkije, de VS en de EU.
Bronnen:
- Diverse artikelen uit Bridges Weekly Trade News Digest,
Vol 7
Nrs 36 t/m 41, van 30 oktober t/m 4 december, 2003
-"Reviving the DDA Negotiations - the EU Perspective",
door de
Europese Commissie, van 26 november 2003, http://trade-info.
cec.eu.int/doclib/docs/2003/november/tradoc_114259.pdf
-"G20 nations in bid to revive WTO talks in Brazil:
India",
EU Business, van 28 november 2003
WTO---zzzzzzzzzzzzzzzziiiiiiiiiiiiiiiiiiiiipppppppppppppppppppppp
D) Kleding en textiel in de Europese Unie:
reactie op de afloop van het Multi Vezel Akkoord
(door Esther de Haan)
Het zijn roerige jaren voor de kledingproducerende landen.
Voor de landen in de EU die nog kleding produceren, maar
ook, natuurlijk, voor landen buiten de EU. Er staat nogal
wat te gebeuren. De EU wordt volgend jaar uitgebreid met
onder anderen kledingproducerende Oost-Europese landen,
het Multi Vezel Akkoord (MVA) zal eind 2004 eindigen,
en door China's toetreding tot de WTO verandert ook de
toegang van Chinese goederen tot allerlei markten. Ook
handelsovereenkomsten worden afgesloten of opnieuw onderhandeld
met een vergaande invloed op de handel in kleding. Ze
zijn meer gericht op preferentiële [1] tarieven,
nu er geen quota meer gebruikt kunnen worden om de invloed
van deze marktveranderingen te verminderen.
De plannen van de Europese Unie
In een mededeling van de Europese Commissie eind oktober
2003 wordt gekeken naar de toekomst van kleding en textiel
in de EU na de uitbreiding. De industrie is nog steeds
substantieel aanwezig in de EU, met een aantal van 177.000
bedrijven en een omzet van 200 miljard Euro. Halverwege
volgend jaar wordt door de uitbreiding van de EU aan de
2.1 miljoen werknemers in de textiel- en kledingindustrie
in de EU een half miljoen toegevoegd. Maar zoals hiervoor
al gezegd, er staat meer te gebeuren. Eind volgend jaar
zal dan ook uiteindelijk het Multi Vezel Akkoord uitgefaseerd
(zie kader) worden.
In de EU heeft zich een steeds verder doorgevoerde specialisatie
naar arbeidsextensieve kleding met een hoge toegevoerde
waarde doorgezet. Daarbij werden de arbeidsintensieve
productie en massa-productie steeds meer uitbesteed aan
de zogenoemde lage loonlanden. Om de concurrentie na de
volledige uitfasering van het Multi Vezel Akkoord aan
te kunnen gaan, zal, volgens de Commissie, de toegang
tot andere markten vergroot moeten worden. Dat kan door
ervoor te zorgen dat alle landen, met uitzondering van
de minst ontwikkelde landen, hun douanerechten tot het
meest gemeenschappelijke niveau verlagen en alle niet-tarifaire
belemmeringen [2] opheffen.
Verlagen van normen
In de mededeling van de Commissie wordt terecht geconcludeerd
dat door de toenemende concurrentie na de afschaffing
van het Multi Vezel Akkoord, de druk op de milieu- en
arbeidsnormen nog hoger zal worden. Deze angst wordt door
NGO's en vakbonden gedeeld; zij pleiten er dan ook al
jaren voor om hier extra aandacht aan te besteden. Een
aantal van de landen zal hard getroffen worden en trainingprogramma's
en ondersteuning om een andere richting te ontwikkelen
zouden kunnen helpen.
De nadruk die de Commissie legt op vrijwillige initiatieven
van bedrijven op het gebied van Maatschappelijk Verantwoord
Ondernemen (MVO) valt binnen het door het EU gepropageerde
beleid, en doet het ergste vermoeden op het gebied van
toepassing. De Commissie legt grotere verantwoordelijkheid
bij de landen zelf, zonder veel woorden vuil te maken
over de voorwaardenscheppende maatregelen die door inkopende
(Europese) bedrijven genomen zouden moeten worden zoals
prijscondities en levertijden.
De reactie van de VS op China
Zit de Europese Commissie nog te zwoegen op mededelingen,
de regering van de VS is al een aantal stappen voor om
haar markt te beschermen tegen "het grote gevaar
van China". Op 18 november kondigde de VS aan quota
te gaan leggen op een drietal producten uit China en wel
op nachtjaponnen, bh's en gebreide stoffen, om de lokale
markt te beschermen tegen marktontwrichtende importen.
Nog voordat de MFA uitgefaseerd is neemt de VS al maatregelen
en kan dit ook doen omdat er ten aanzien van handel met
China een specifiek op kleding en textiel gerichte beschermende
voorwaarde bestaat. Die maakt het mogelijk om beperkingen
te leggen op de import als deze marktontwrichtend werkt.
Deze maatregel kan tot 2008 gebruikt worden. Velen in
de VS betwijfelen de resultaten van deze stap - de produkten
zullen uit andere landen gehaald worden en niet de kledingindustrie
in de VS een boost geven - en zien deze maatregel meer
als een verkiezingsstunt dan iets anders. Desalniettemin
heeft de VS hiermee nu toch al aangegeven maatregelen
te gaan nemen om de interne markt te beschermen.
Handelsovereenkomsten
Na de mislukte WTO-top in Cancún kondigde de VS
aan om zich meer te gaan richten op de regionale en bilaterale
handelsovereenkomsten. In het verleden hebben prefentiële
handelsovereenkomsten ervoor gezorgd dat de kledingindustrie
zich in een aantal landen heeft kunnen ontwikkelen. In
landen die dus geen tarieven betaalden noch te maken hadden
met quota-beperkingen. Door het afschaffen van de quota
gaat echter het grootste voordeel hiervan verloren. Neem
nu een land als Swaziland, in Zuidelijk Afrika, waar de
lonen ongeveer even hoog liggen als in China, maar allerlei
andere kosten hoger. Swaziland heeft in de laatste jaren,
door gunstige handelsvoorwaarden met de VS, enorm geïnvesteerd
in een kledingindustrie waar behoorlijk veel mensen werken.
Maar nu loopt Swaziland het risico dit allemaal vrij snel
kwijt te raken.
Consument
Als consument zul je er waarschijnlijk niet zoveel van
merken, alhoewel er door het afschaffen van de quota de
kledinginkoop over de linie goedkoper zal worden. Aan
wie zal deze winst echter toevallen? Hier is natuurlijk
ruimte om het te besteden aan verbetering van de werkomstandigheden
en lonen van de arbeidsters en door er voor te zorgen
dat deze kledingproductie geen milieuschade oplevert.
Noten:
[1] Dat betekent dat voor de import van producten uit
bepaalde
landen lage of geen tarieven zijn vastgesteld, zonder
dat er
sprake is van een beperking van de hoeveelheid.
[2] Niet-tarifaire belemmeringen zijn alle handelspolitieke
instrumenten behalve de in- en uitvoerrechten. Voorbeelden
zijn subsidies, handelsverdragen en het beperken van de
aankoop van vreemde valuta.
Kader over MVA:
In 1974 werd onder de GATT het Multi Vezel Akkoord ingesteld,
waardoor quota (beperkingen op hoeveelheden) geplaatst
konden worden op de import van kleding uit bepaalde landen.
Het MVA werd vooral gebruikt door Europa, Canada en Noord
Amerika om hun eigen kledingindustrie te beschermen tegen
de importen uit voornamelijk Aziatische landen. Eigenlijk
zou het hele MVA maar voor een beperkt aantal jaar gelden.
Ondanks protesten vanuit getroffen landen, dat deze maatregel
afgeschaft zou moeten worden is het juist een aantal keren
verlengd. De gevolgen waren dat de getroffen landen de
omvang van hun kledingindustrie moesten beperken.
Het MVA heeft er aan de andere kant ook voor gezorgd dat
kleine en arme landen in het Zuiden onder bescherming
van het quotasysteem een kledingindustrie opgebouwd hebben
waarin, in sommige landen, miljoenen mensen werken. Dat
zou waarschijnlijk met een grotere concurrentie niet (in
die mate) gebeurd zijn. Inmiddels zijn een aantal van
deze landen voor een groot deel van hun werkgelegenheid
en BNP van deze sector afhankelijk. De theorieën
die nu de overhand hebben voorspellen dat grote spelers
als China en India, nu in de kledinghandel beperkt door
het quotasysteem, zullen winnen en landen met een enorme
kledingindustrie als Bangladesh, Indonesie en Sri lanka
zullen verliezen.
In 1995 werd onder de Agreement on Textiles and Clothing
(ATC) bepaald dat alle kleding- en textielquota zullen
worden uitgefaseerd. Op 31 December 2004 zullen de nog
bestaand quota zijn uitgefaseerd voor alle leden van de
WTO.
WTO---zzzzzzzzzzzzzzzziiiiiiiiiiiiiiiiiiiiipppppppppppppppppppppp
E) HELP - de Chinezen komen (of niet)
(door Renate Ebner)
Binnenkort vindt in Geneve de "World Summit on Information
Society" plaats. Tot de geschilpunten behoren de
grenzen van het intellectueel eigendomsrecht. De kansen
van ontwikkelingslanden inzake ICT staan en vallen met
de afspraken hierover. De eigenaren van 'proprietory software'
zijn onderwijl ook in de rechtszaal bezig met het veiligstellen
van hun belangen.
Stel: De Chinezen mogen een vergoeding vragen voor elke
pagina papier die wereldwijd bedrukt wordt. Of voor elke
toepassing van de boekdrukkunst. De Arabieren zien vervolgens
kans om een enforcement agency alle gebruik van het cijfer
0 te laten opsporen en van sankties te voorzien...
Indien de renaissance een copy-right regime had gekend
zoals het op dit moment wereldwijd wordt opgetuigd, had
de technologische en economische ontwikkeling van de westerse
maatschappijen er heel anders uitgezien.
World Summit on Information Society
Van 8 t/m 10 december houden de Verenigde Naties in Genève
een grote conferentie, de "World Summit on Information
Society", WSIS.[1]
Overheden, VN- en andere intergouvernmentele organisaties,
de particuliere sector en non-gouvernmentele organisaties
praten daar over kennis, ICT, technische en institutionele
infrastructuren, democratisering, economische ontwikkeling,
transformatie- en marginalisatieprocessen. Aan de titel
valt af te lezen waar de schoen wringt: "Digital
Divide, Global Development and Information Society".
ICT heeft verstrekkende gevolgen voor praktisch alle aspecten
van het leven in de 21e eeuw. Maar de lusten en lasten
zijn erg ongelijk verdeeld.
De conferentie moet leiden tot een beginselverklaring
en een aktieplan waarmee de "uitdagingen" als
gevolg van de pijlsnelle ontwikkeling en verspreiding
van ICT worden getackeld.[2] Toch kon men het tijdens
de voorbereiding van de conferentie niet eens worden over
de conceptteksten. De belangrijkste geschilpunten zijn
een verwijzing naar de mensenrechten, de rol van media
en zeggenschap over Internet (Internet governance).[3]
Bovendien is het door ontwikkelingslanden gewenste fonds
voor het teniet doen van de 'digital divide' omstreden.
Intellectuele eigendomsrecht, copyright en free software
Een ander heet hangijzer van de WSIS is de begrenzing
van het intellectuele eigendomsrecht, copyright en free
software.[4] Dit komt ook naar voren in het recent verschenen
rapport van de UNCTAD over ICT in de ontwikkelingslanden,
het "E-commerce And Development Report 2003".[5]
"Free and open software"(FOSS) blijkt hierin
voor ontwikkelingslanden de sleutel tot de ontwikkeling
van de ICT-sector. In tegenstelling tot 'proprietary software'
is FOSS namelijk vrijelijk inzetbaar en aanpasbaar overeenkomstig
de behoeftes van de gebruikers. Zo kunnen ICT-kennis en
-vaardigheden snel toenemen, de toepassingen snel worden
uitgebreid en de kosten dalen. Tevens wordt de markttoegang
vereenvoudigd. Tenminste - indíen ontwikkelingslanden
hun beleid inzake handel en diensten passend zullen kunnen
vormgeven.[6]
Corset
Vooralsnog lijkt dit niet het geval, integendeel. Via
bilaterale en multilaterale onderhandelingen worden ontwikkelingslanden
in een steeds strakker copyrightcorset gesnoerd.
Allereerst is er de ideologie van het WTO-verdrag inzake
handel en intellectueel eigendom, TRIPS. Versterking of
behoud van het publieke belang vormt niet het uitgangspunt
van deze internationale afspraken, maar kan alleen - op
moeizame wijze - door individuele landen worden afgedwongen
via expliciete uitzonderingen op en begrenzingen van het
verdrag. Ook waar het zulke essentiele zaken betreft als
toegang tot digitale producten voor studie, onderzoek
en onderwijs.
Verder hebben de VS inmiddels de Digital Millennium Copyright
Act (DMCA)[7] aangenomen. Uitzonderingen op copyright
voor het zogeheten 'fair use' en 'fair dealing' zijn hiermee
bemoeilijkt.[8]
In 2002 tenslotte zijn de zogeheten 'Internet Treaties'
van de WIPO (World Intellectual Property Organization)
in werking gesteld.[9] Hierin wordt het wereldwijde copyrightregime
(nog verder) uitgebreid. Lidstaten moeten nu verplicht
beschermingsmaatregelen tegen omzeiling van copyright
en het (onbevoegd) sleutelen aan de Rights Management
Information (RMI) treffen.[10]
De WIPO Internet Treaties kennen formeel gezien ook bepalingen
voor uitzonderingen op en beperkingen van deze uitgebreide
bescherming van houders van copyright: Landen mogen afwijken
mits zij hen méér rechten toekennen dan
de DMCA van de VS doet.[11]
Perspectieven voor de publieke zaak?
Voor ontwikkelingslanden valt met ICT theoretisch een
wereld te winnen, bijvoorbeeld op het vlak van onderwijs
of in de muziekindustrie. Ze moeten dan wel toegang hebben
tot hardware, software en 'content'. Door de "maximalistische"
benadering van copyright[12] dreigt in de praktijk hiervan
weinig terecht te komen. "Ontwikkeling vereist een
balans tussen een effectief beschermingssysteem en waarborgen
voor concurrentie en sociaal verantwoord gebruik. Copyrightbescherming
mag geen instrument zijn voor monopolies van bedrijven
ten koste van het publieke welzijn", vindt professor
Okediji.[13]
Ook de WSIS zal een confrontatie tussen de pleitbezorgers
van het publieke belang en van particuliere commerciele
belangen te zien geven. De vraag is of - en welke - balans
er gevonden zal worden. Mushinge van One World Africa
blijft hoopvol: "Dit zal zeker een stuurbare revolutie
teweegbrengen waarbij wijs beleid en gepaste instituties
essentieel zijn ten bate van een groter publiek goed,
terwijl passiviteit tot marginalisatie zal leiden."[14]
Ook andere vertegenwoordigers van de civil society blijven
optimistisch:
"We gaan helemaal voor de doelen van de top",
belooft Bloem, voorzitter van de Conference of Non-Governmental
Organisations (CONGO).[15]
Of voor eigenaren?
En de eigenaren van "proprietary software"?
Die schuiven aan voor gesprek in Genève. Maar verdedigen
hun belangen ook in een andere arena: de rechtszaal.
Spectaculair in zijn brutaliteit en mogelijke consequenties
is de juridische zaak van SCO tegen IBM. SCO is een Noord-Amerikaanse
softwarefirma met een omzet van nog geen 60 miljoen dollar.
In maart heeft het IBM voor de rechter gedaagd. SCO is
namelijk via een reeks van overnames en aankopen in 1995
in bezit gekomen van een deel van de rechten van de "oer-UNIX"
van de Bell Laboratories van eind jaren 60. Daarom denkt
SCO van IBM 3 miljard dollar te mogen eisen, voor het
illegale gebruik van stukjes UNIX-broncode in de kernel
van Linux.
Maar daar laat men het niet bij. Volgens SCO is de General
Public License (GPL), zeg maar het alternatieve free and
open software copyright regime, principieel strijdig met
het intellectuel eigendomsrecht en zelfs de Noord-Amerikaanse
grondwet.[16]
De rechter van Salt Lake County in Utah mag het zeggen.
Niet alleen de Schepper, maar ook de Chinezen zullen waarschijnlijk
over zijn schouders meekijken....
Noten:
[1] zie http://www.irfd.org/events
[2]"A Steep Climb to the Information Society Summit",
door Gustavo
Capdevila, 14 november 2003,
http://www.ipsnews.net/interna.asp?idnews=21121
[3] Volgens Adolfe Ogi, de Zwitserse 'facilitator' van
de WSIS,
zie noot 2.
[4] Volgens Wolfgang Kleinwaechter, ICT deskundige en
activist aan
de Aarhus Universiteit in Denemarken, zie noot 2.
[5] Beschikbaar op http://www.un.org/Pubs/whatsnwe/e032d30.htm
[6]"Open Source software could benefit developing
countries",
Bridges Weekly Trade News Digest vol 7 nr 40 van 26 november
2003, http://www.ictsd.org
[7]"Introduction to The Digital Millennium Copyright
Act of 1998",
http://www.loc.gov/copyright/legislation/dmca.pdf
Zie ook the Anti-DMCA Website: http://anti-dmca.org/
[8]"Development in the Information Age: The Importance
of
Copyright", door Ruth L. Okediji, professor Recht,
University
of Minnesota, Bridges Monthly Trade News Digest Vol 7nr
8,
november 2003, http://www.ictsd.org
[9] WIPO Copyright Treaty en WIPO Performances and Phonograms
Treaty
[10] Denk daarbij aan programma's om wachtwoorden te omzeilen
of aan
uitwisselingsprogramma's als Kazaa, zie noot 8.
[11] Zie noot 8. Dit lijkt op de filosofie van Henry Ford
die vond
dat de consument zijn T-Model in elke kleur kon krijgen
mits het
maar zwart was.
[12] De term 'maximalistische' is van Okediji; de benadering
van het
publiek belang is daarentegen juist minimalistisch.
[13] Zie noot 8
[14]"Developing countries in the Information Society",
door Glory
Mushinge,One World Africa, 5 december 2003,
http://africa.oneworld.net/article/view/74586/1/
[15] Zie noot 2. Meer over CONGO: http://www.ngocongo.org/index2.html
[16]"Alles nur geklaut", Jungle World nr 47,
12 november 2003,
http://www.jungle-world.com/seiten/2003/46/2036.php
"SCO, IBM battle heats up", News.com, 7 december
2003,
http://lwn.net/Articles/58020/
"SCO subpoenas Linux leaders", door Declan McCullagh,
12
november 2003, http://zdnet.com.com/2100-1104_2-5106450.html
WTO---zzzzzzzzzzzzzzzziiiiiiiiiiiiiiiiiiiiipppppppppppppppppppppp
F) FTAA-top levert misbaksel op
(door Kees Stad)
De vergadering van de 34 landen van het Amerikaanse continent
die aan de vorming werken van de vrijhandelszone FTAA
(ALCA in het Spaans), is op 20 november in Miami vroegtijdig
beëindigd. De regeringsleiders waren uitonderhandeld
en waren een slotverklaring overeengekomen die inhield
dat men zou doorgaan met de vorming van de vrijhandelszone
maar in een sterk afgeslankte vorm. Een compromis waar
niemand echt blij om kon zijn maar iedereen zich bij neer
moest leggen.
Toen de FTAA in december 1994 werd gelanceerd, stond
de VS een uitbreiding van het NAFTA-verdrag (met Canada
en Mexico) naar de rest van het werelddeel voor ogen.
In de loop der jaren is de weerstand ertegen in Latijns
Amerika echter gegroeid. Na de mislukte WTO-top in Cancún
in september, waarschuwde Brazilië dat de VS niet
moest denken haar zin bij de FTAA-top wél te zullen
krijgen. Dezelfde patstelling als in Cancún dreigde
nu ook Miami lam te leggen. Om de top te redden gingen
Brazilië en de VS de top voorkoken en kwamen ze uit
op een ‘FTAA-light’-concept. Tarieven worden
vooral voor niet-agrarische producten gereduceerd. Bovendien
zullen de landen die deelnemen aan het verdrag per paragraaf
kunnen kiezen of ze wel of niet meedoen (de zogenaamde
á la carte benadering). Deze invulling van het
vrijhandelsverdrag staat ver af van het oorspronkelijke
doel om één universeel verdrag voor alle
deelnemende landen op te stellen.
Voor het grote bedrijfsleven uit de rijke landen van
het Amerikaanse continent is de ontwikkeling dan ook allerminst
bevredigend. Zij hadden juist nadruk gelegd op een kopie
van het Nafta-verdrag, inclusief hoofdstuk 11 dat vergaande
garanties voor investeerders vastlegt.
In de verdragstekst van Miami wordt nog steeds uitgegaan
van een allesomvattend akkoord. Er blijft sprake van de
intentie om op alle negen onderhandelingsterreinen (dus
inclusief investeringen, overheidsaanbestedingen etc.
zie achtergrondstuk Miami Vice: http://www.globalinfo.nl/article/articleview/265/1/1/)
overeenstemming over vrijmaking te bereiken. Alleen wordt
de verplichting voor de ondertekenaars dusdanig vaag omschreven
dat, zoals de Canadese krant Globe and Mail schreef, "ze
alleen verplicht zijn er af en toe over te praten".
Een aantal landen binnen de FTAA was oorspronkelijke
fel tegen de ‘lichte’ variant en dreigde de
besprekingen in Miami te torpederen. Het ging vooral om
Canada, Mexico en Chili, die al - tegen ingrijpende maatregelen
- markttoegang tot de VS hadden gekregen. Zij vonden dat
de overige landen vergelijkbare maatregelen zouden moeten
treffen om een zelfde positie te verkrijgen. Aan de vooravond
van de top in Miami zag het er daarom dreigend uit, en
leek het er zelfs op dat de gehele top zou kunnen mislukken,
en daarmee de FTAA op een zijspoor gerangeerd zou kunnen
raken. Om het project te redden hebben ze zich uiteindelijk
grommend neergelegd bij de gang van zaken.
In het kamp van de ngo’s en vakbonden die zich het
hardst tegen de FTAA verzet hadden, werd met gemengde
gevoelens gereageerd op de uitkomst van Miami. Over het
algemeen was men tevreden over het feit dat de onderhandelingen
drastisch ingeperkt zijn. Maar tegelijkertijd werd betreurd
dat de kans om de FTAA geheel tot stilstand te brengen,
verkeken was door het compromis dat Brazilië met
de VS bereikte.
Ondertussen hebben zich op straat in Miami zeer onverkwikkelijke
taferelen afgespeeld. De politie heeft zware middelen
ingezet tegen demonstranten, waaronder rubberkogels en
tasers (uit pistolen afgeschoten draden met hoge elektrische
lading). Tenminste 270 mensen werden gearresteerd zonder
dat ze enige overtreding begaan hadden. Nadat de officiële
vakbondsdemonstratie met zo’n 10.000 deelnemers afgelopen
was, besloot de politie rücksichtslos de straten
schoon te vegen en pakte iedereen die nog waagde te demonstreren
op.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Nieuwsbrief over ontwikkelingen rondom Wereld Handels
Organisatie WTO en de Europese Unie. Het is een initiatief
van de Werkgroep Globalisering Delft-Den Haag. Aan dit
bulletin hebben meegewerkt: Erik Wesselius, Rob Bleijerveld,
Esther de Haan, Chris Peeters, Renate Ebner en Kees Stad.
Nieuwsbrief WTO.ZIP (en meer over globalisering)
is ook te vinden op:http://www.globalinfo.nl
en op http://www.indymedia.nl
Voor een gratis
email-abonnement en voor het sturen van mededelingen,
copy of reacties: onyva@xs4all.nl
