Jammer dat een op zich zinnige discussie rond de New Age-beweging ontaardt in een ongenuanceerde heksenjacht naar alles wat riekt naar oosterse wijsheid! Hoe kom ik daar bij? De afgelopen paar dagen ben ik twee zaken tegengekomen die met deze discussie te maken hebben. Het eerste is een bericht op internet over en cursus van 'Landmark Education'. Het tweede is een artikel in de 'Fabel van de Illegaal' en 'Kleintje Muurkrant'. Van beide werd ik nogal ongelukkig.
Eerst de kwestie rond 'Landmark Education' (zie Kleintje
Muurkrant 298 en 299). Dit is een persoonlijkheidscursus
waarbij mensen die in hun dagelijkse werk/persoonlijke leven
vastlopen de nodige middelen meekrijgen om weer verder te
kunnen. Zelf heb ik er nooit aan meegedaan, dus hoe het
precies gaat weet ik niet. Maar ik stel me er een soort
collectieve psychoanalyse bij voor. Persoonlijk voel ik me
daar niet zo toe aangetrokken. Nou goed, nou komt het: 't
rommelt al een tijdje binnen onze werkgroep. We zijn een vrij
grote, plat georganiseerde werkgroep, op anarchistisch idee
geïnspireerd. Omdat er nogal wat geld in omgaat hebben we een
heuse stichting met bestuur, dat is niet erg anarchistisch
maar die discussie moeten we maar tot Appelscha bewaren. Nu
zijn er bij de werkgroep ook een aantal mensen in dienst.
Formeel zijn die in dienst van het bestuur. Goed, het rommelde
dus en over het werk van een van deze loondienstigen was dus
nogal wat onvrede. Het bestuur voelde zich verantwoordelijk om
hier iets mee te doen. Omdat er goede geluiden waren met
betrekking tot de door 'Landmark Education' gegeven
'Forum'-cursus werd deze man hier naar toe gestuurd, dat wil
zeggen eigenlijk ging hij uit vrije wil. Daarna verbeterde
zijn houding tijdens het werk aanzienlijk. Hij stond veel meer
open voor kritiek en kon veel gemakkelijker samenwerken met
anderen. Dat zijn toch eigenschappen die een op anarchistische
leest geschoeide organisatie nodig heeft! Welnu, daar
verscheen het nogal ongenuanceerde stuk (over Landmark, via
Kleintje Muurkrant -red.) op internet. Het effect was dat de
medewerker die net bezig was weer een beetje op gang te komen
meteen verketterd werd. het bericht werd met veel bravoure
rondgedeeld, het was allemaal fout! Natuurlijk valt dat niet
alleen de schrijvers van het artikel te verwijten, het gaat er
ook om wat mensen met een geschreven stuk tekst doen. Het
effect is wel tekenend voor een heksenjacht. Op zich is er
denk ik niets op tegen een kritische noot te plaatsen bij een
aantal New Age-bewegingen. waar grote economische en politieke
belangen een rol gaan spelen gaat het al snel fout, denk ik
dan heel ongenuanceerd. Maar wil je werkelijk goede en
onderbouwde kritiek leveren dan moet je toch wel heel goed je
huiswerk doen en heel goed aangeven waar de fout ligt! Zo
lijkt het net alsof iedereen die maar een beetje aan New Age
doet fout bezig is. Je wordt al zowat voor fascist versleten
wanneer je een wierookje opsteekt. En dan: Wat is nu New Age?
Is psychoanalyse dat? Of zijn de aloude Indiase geschriften
van voor onze jaartelling New Age? Lijkt me meer Old Age!
Dat brengt me bij mijn tweede onderwerp, de Dalai Lama,
waarover een artikel in de 'Fabel van de Illegaal' (nummer 26)
en 'Kleintje Muurkrant' (316) verscheen. Wel, ook hier telt
denk ik, waar geld en macht een rol spelt daar gaat het al
snel fout. Dus zal die Dalai lama ook wel niet koek en ei zijn
(dat was Ghandi immers ook niet). En het is zeker niet
uitgesloten dat het geloof hier misbruikt wordt om zijn macht
te bestendigen. Maar ook hier tref ik een ongenuanceerde
polderredenatie aan, die het etnocentrisme zeer nabij komt.
Wie iets van het aloude boeddhisme weet (en dat is niet
hetzelfde als New Age) rijzen de haren te berge. Een paar
citaten: "Gyatso gelooft werkelijk dat hij god is"; voor zover
ik iets van het boeddhisme begrepen heb is iedereen god,
leider of niet, het enige verschil tussen individuen is wat
dat betreft dat niet iedereen weet dat ie god is. de uitspraak
dat iemand denkt dat ie god is zegt dus in een boeddhistische
context niet zoveel, hooguit dat iemand een bepaalde
niet-exclusieve staat van verlichtheid zou hebben bereikt.
Slechts in een etnocentristische context (binnen de europese
cultuurbeleving) wordt hier een absolute onschendbaarheid aan
toegekend. Ander citaat: de Tibetanen "mogen hem nooit in de
ogen kijken", ook dit heeft te maken met het respect voor de
staat van verlichting. Overigens geldt dit laatste niet voor
alle boeddhistische groepen. Een laatste citaat: "vroeger werd
dat bevrijdende "niets", ofwel de dood, als een worst
voorgehouden aan de horigen..." Inderdaad, binnen een
Europees-westerse traditie is het bevrijdende "niets"
hetzelfde als de dood, die redenatie gaat terug naar enkele
oude Grieken.. Maar juist in het boeddhisme wordt het
bevrijdende "niets" in het leven geplaatst en streeft men er
naar om dit voor de dood te bereiken zodat je het in het
volgende leven gemakkelijker hebt, of misschien wel helemaal
niet meer hoeft terug te keren in de "ellendige" levenscycli.
Kortom, de schrijver suggereert allerlei dingen binnen een
etnocentristische context, die gezien in de ogen van een
(boeddhistische) Tibetaan, helemaal anders zijn. Ik vind een
dergelijke suggestieve argumentatie-opbouw bij een
verkettering (leidt tot heksenjacht) horen. waarmee ik de
daden van een onderdrukkende junta zeker niet wil goedpraten!!
Een oud boeddhistisch rijk met misschien een niet zo koosjere
leiding in verband brengen met New Age gaat me toch op deze
manier wat kort door de bocht. De redenatie loopt ongeveer zo:
omdat er in Tibet onderdrukking heerst, eigenlijk door een
buitenlandse macht (China) maar toch eigenlijk ook door de
Dalai Lama want dat was voor zijn tijd ook al zo, en omdat er
een tentoonstelling in Leiden is, oja en ook nog een
Tibet-steungroep en omdat het boeddhisme New Age is of
andersom, daarom is New Age fout omdat ze het Tibetaanse
regime, eh ik bedoel het Tibetaanse regime in ballingschap,
kritiekloos legitimeert.
Natuurlijk, uitbuiting en onderdrukking is fout, of dat nu door China is of door willekeurig wie (en ook deze stelling valt vanuit het boeddhisme te verdedigen, de schrijver haalt zelfs de Thaise en Vietnamese boeddhisten aan). En ook als de Dalai Lama foute dingen doet kun je daar op zijn minst iets van zeggen en het aan de wereld duidelijk maken, zodat er iets tegen gedaan kan worden. New Age heeft daar volgens mij toch niet zo veel mee te maken. Dan kan ik ook wel zeggen dat de katholieke kerk in Zuid-Amerika New Age is, die hebben soms ook een beetje te veel macht en geld. New Age sympathisanten vind je overal, ook binnen je eigen kring en vast ook tussen de sympathisanten van de Tibet-steungroep. Wanneer je kritiek hebt op deze mensen, stap dan gewoon op ze af, of organiseer een dergelijke discussie. Wanneer een bepaalde New Age groep (en dat moet je dan duidelijk omschrijven, wie er wel en niet bijhoren en waarom je hen het etiket New Age geeft) banden heeft met een nazistische commune in Brazilië, maar dat dan bekent met feiten en bronvermeldingen. Maar spits de kritiek toe naar waar het om gaat. En wat mij betreft gaat het niet om mij, mijn vriendjes of vriendinnetjes die zich overal met veel strijd en moed politiek inzetten en zo nu en dan een meditatietje wagen. Ik heb nog niemand zien ophouden met de linkse politieke strijd omdat ie ging 'mediteren'. jammer dat er zo'n heksenjacht van wordt gemaakt. En waarom? wat koop je daar voor? geld? Macht?