"Israel Shahak en het joodse chauvinisme" is een door Peter Edel in november 1996 geschreven artikel. Wij nemen het binnen deze serie artikelen op vanwege de in de tekst voorkomende spanning tussen de begrippen "links" en "antisemitisme". De tekst is geschreven naar aanleiding van het in 1994 verschenen boek "Jewish History, Jewish Religion: the Weight of three thousand Years" van Israel Shahak, met een voorwoord van Gore Vidal.

Terwijl Netanyahu zich in al zijn arrogantie afvraagt waar de moslims zich nu eigenlijk druk om maken, zijn de voorbereidingen voor de herbouw van de Tempel momenteel in volle gang (15). Op de Yeashiva (de joodse religieuze scholen) worden met sneltreinvaart priesters opgeleid om leiding te geven aan de rituelen die men in de Tempel van plan is uit te gaan voeren. Zelfs de kleding die deze priesters moeten gaan dragen, wordt al gefabriceerd en aangezien de harp het muziekinstrument was dat in de vroegere Tempel bij voorkeur werd bespeeld door de priesters, worden ook deze nu in ijltempo geproduceerd.
Soms kunnen de voorbereidingen op de herbouw van de Tempel merkwaardige trekken aannemen. Daarin komt het joodse geloof dan weer naar voren als een soort vreemde sekte. Voor het reinigen van de Tempel zou men de as nodig hebben van een 'rode vaars' (een éénjarige koe) en die beesten worden speciaal daartoe momenteel in Israël geïmporteerd. Sommige religieuze joden beweren echter ook wel dat de as, die vroeger in de Tempel gebruikt werd, nu nog op geheime plaatsen terug te vinden zou zijn. De religieuze joden laten in ieder geval weinig aan het toeval over als het om de voorbereidingen van de nieuwe Tempel gaat. Bovendien lijken zij wel erg zeker van hun zaak te zijn.
De ophef die er nu over de tunnel is ontstaan, is eigenlijk het topje van de ijsberg in een reeks van incidenten die zich sinds 1967 in verband met de Tempelberg hebben voltrokken. In 1984 probeerden leden van de eerder genoemde militante joodse organisatie Gush Emunim om de Dome of the Rock zelfs op te blazen. De aanslag ging echter op het laatste moment niet door vanwege de arrestatie door de Israëlische politie van Gush Emunim leden, die eerder betrokken waren geweest bij de mishandeling van een drietal Palestijnse burgemeesters. Dat laatste gebeurde overigens met goedkeuring van Shin Beth. Deze Israëlische geheime dienst zou niets ondernomen hebben tegen Gush Emunim, omdat deze organisatie aanhang kent binnen de regering en het leger. (Shin Beth zou later in opspraak komen in verband met de moord op de Israëlische Premier Yizhak Rabin.) (16).
Maar ook na dit incident zijn er talloze pogingen van militante joden geweest om de Tempelberg te betreden. Vaak werd daarbij getracht een hoeksteen van de Tempel te plaatsen. In Oktober 1993 leidde dat nog tot rellen waarbij 20 moslims om het leven kwamen. Al dit soort acties werden openlijk ondersteund door de huidige minister van infrastructuur, Ariël Sharon. Hij gaf zelfs leiding aan protestacties tegen de regering als de politie weer eens militante joden uiteen moest drijven die de Tempelberg wilden bestormen.
Het incident rond de tunnel die van de Klaagmuur naar de Via Dolorosa loopt (en de rellen die daarop volgden), vormt zoals gesteld voorlopig het laatste incident in deze reeks van joodse bemoeienissen met de Tempelberg. Alle tekenen wijzen er echter op dat het niet het laatste incident zal zijn. Zeker niet nu Likud, Netanyahu en Sharon het in Israël voor het zeggen hebben.

Uiteindelijk is de mening van de rest van de wereld de enige reden waarom de religieuze joden de moslims niet al lang van de Tempelberg hebben afgeschopt. Het feit dat ze dat voor het oog van de wereld absoluut niet kunnen verantwoorden, vormt de grootste belemmering voor de plannen van extreem religieuze joden en hun christelijke aanhang. Er bestaan echter wel degelijk mogelijkheden die de joden in Israël zouden kunnen aangrijpen om de publieke opinie te ontduiken en toch de moslims van de Tempelberg te krijgen. Zo zouden zij voor kunnen stellen dat de door hen zo gewenste Tempel niet puur joods van karakter zal worden, maar in plaats daarvan in het kader van een alles omvattende wereldreligie gebouwd zal worden. Dat de fundamentalistische christenen de Tempel ook nastreven, wijst immers in dezelfde richting.
De wereldreligie is een concept dat onder invloeden van de New Age-beweging probeert de traditionele religies tot een nieuw overkoepelend religieus systeem te verzamelen. Het is in dit verband van belang dat veel joodse leiders tegenwoordig aangetroffen kunnen worden in de kringen die dit soort plannen nastreven. Maar er kunnen nog meer verbanden tussen de New Age beweging en het joodse streven naar een tempel worden genoemd. Zo is het niet uitgesloten dat de rituelen die de joden in de Tempel van plan zijn uit te gaan voeren, ook velen binnen de New Age beweging velen aan zal spreken. Dit niet in de laatste plaats vanwege de heidense oorsprong van deze rituelen.
De (her)bouw van de Tempel zou door New Age aanhangers goed kunnen worden beschouwd als een bekroning van het streven naar een wereldreligie, al is de kans vooralsnog niet erg groot dat de moslims zich hier uiteindelijk in zullen kunnen vinden. Als we de redenatie van Israel Shahak volgen over het joodse geloof, dan zal de bouw van de nieuwe Tempel dan ook veel eerder de ultieme bevestiging van het joodse chauvinisme worden, dan iets in het kader van een veronderstelde wereldreligie.
Een dergelijke ontwikkeling lijkt in het licht van de joodse geschiedenis echter alleen maar in catastrofale gebeurtenissen te kunnen ontaarden. Het is bijvoorbeeld niet uitgesloten dat de seculiere krachten in Israël binnenkort niet langer meer opgewassen zullen zijn tegen het religieuze extremisme, dat wil zeggen als die tempel er eenmaal staat. Wellicht zal een proces, waarbij de seculiere trekken van de Israëlische staat stuk voor stuk afgebroken worden, dan ook verbonden zijn aan de herbouw van de tempel.
Met de Tempelambities van de Likud partij heeft het er veel van weg dat Israël aardig op weg is in die richting, maar misschien gaan ook Netanyahu en zijn trawanten niet ver genoeg voor de meest militante stromingen binnen het joods religieuze denken. En dat men in dit soort kringen ver wil gaan uit naam van een religieuze overtuiging gaat blijkt wel uit de moord op de voormalige Premier Rabin. Zelfs een staatsgreep in Israël kan daarom niet worden uitgesloten. Dat ook binnen het leger de meest extreme religieuze opvattingen voor komen is een verdere indikatie dat een militaire machtsovername tot de mogelijkheden behoort.
Een land waar de regerende premier onder het toeziend oog van de veiligheidsdienst vermoord kan worden, is doorgaans geheel rijp voor een staatsgreep. Aangezien de religieuze groepen zeker niet de meerderheid van de Israëlische bevolking vertegenwoordigen, past ook een burgeroorlog echter in het verwachtingspatroon.

Als het tot een machtsovername van extreem religieuze krachten zou komen, dan wordt Israël een volledige religieuze staat. Met andere woorden een theokratie, vergelijkbaar met een moslim diktatuur als bijvoorbeeld Iran of Soedan. Als die situatie in het Midden Oosten zou ontstaan, zou dit heel eenvoudig ingrijpende gevolgen kunnen hebben voor de rest van de wereld. Een grootschalig conflict in het Midden Oosten kan zich, met zoveel instabiele factoren in de wereld, immers heel eenvoudig tot mondiale proporties uitbreiden. Die laatste mogelijkheid is de meest ultieme reden waarom een bewustwordingsproces omtrent de negatieve aspecten van het joodse geloof, drie jaar voor de eeuwwisseling, noodzakelijker is dan ooit tevoren.

Peter Edel, 4 November 1996

Noten:
1. Ook op andere gebieden kent de wetgeving ten aanzien van wat wel en wat niet mag op de dag van de sabbat vreemde regels. Een voorbeeld dat Shahak noemt heeft betrekking op het verbod om op de sabbat van transportmiddelen gebruik te maken. Ook die wetgeving komt oorspronkelijk uit de Talmoed, al staat het er allemaal niet zo letterlijk, aangezien de wet die het joden verplicht om zich op de sabbat te voet te verplaatsen, eigenlijk verwijst naar de regels ten aanzien van de oogst. Dat laatste is op de dag van de sabbat verboden, omdat het een vorm van arbeid is. Omdat het afbreken van een tak, die men als zweep bij het paardrijden zou kunnen gebruiken, ook als een vorm van oogsten wordt gezien, is ook het berijden van een paard op de verbodenlijst terecht gekomen. Aangezien het paardrijden als transportmiddel echter tegenwoordig niet zo vaak meer voor komt, valt ook het gebruik van andere transportmiddelen, zoals een fiets of een auto, tegenwoordig onder de verboden aktiviteiten op de sabbat. Het is echter de vraag wat autorijden met het afbreken van een tak te maken heeft. Ook dit verbod toont dan ook aan dat de klassieke joodse wetgeving niet echt meer up-to-date is.
2. Volgens de Talmoed werd Jezus overigens op een rechtmatige wijze veroordeeld door een rabbinaal hof. De aanklacht daarbij luidde 'afgoderij, het aanzetten tot afgoderij en het onrechtmatig uitoefenen van het rabbinale gezag'. Overigens zijn volgens Shahak alle historische joodse bronnen die Jezus ter sprake brengen buitengewoon gewillig om de verantwoordelijkheid voor diens executie op te eisen.
3. De Volkskrant, 13 Juni 1996.
4.Als de joodse elite inderdaad bij offerrituelen betrokken was, dan waren zij overigens zeker niet de enigen die destijds een dergelijk gebruik kenden. Ook de heidense Germaanse stammen kenden rituelen waarbij het menselijk offer centraal stond.
5.Vooral het verbod op landbouw zou er voor gezorgd hebben dat joden in Europa tijdens de middeleeuwen voor het grootste gedeelte in de steden leefden. Het lijkt echter een misverstand te zijn dat dit ook later nog het geval was. Althans dat stelt Simon Schama in Landscape and Memory. De beschrijving die Schama in dit boek geeft van de oorsprong van zijn familie laat duidelijk zien dat veel joden in de Baltische staten werkzaam waren in de bosbouw en niet in de grote steden leefden.
6. Strohalm Nieuws, Februari 1996
7.Men kan zich echter de vraag stellen of het Oost Europese antisemitisme wel iets te maken had met het aldaar gevestigde politieke systeem, want toen het communisme daar eenmaal weg was gevallen, leek het antisemitisme alleen maar in hevigheid toe te nemen. Feit is echter dat het antisemitisme vele decennia binnen het Sovjet communisme heeft kunnen functioneren en dat het bestrijden ervan zeker niet hoog op de proriteitenlijst van het politburo stond.
8. De Groene Amsterdammer, Mei 1996
9. Garaudy is echter geen revisionist die vergelijkbaar is met holocaustontkenners zoals de Amerikaan Fred Leuchter of de Brit David Irving. In tegenstelling tot wat dit tweetal beweert gaat Garaudy er bijvoorbeeld niet van uit dat de moord op miljoenen joden nooit heeft plaats gevonden. De vraagtekens die Garaudy heeft geplaatst hebben in plaats daarvan betrekking op de manier waarop de holocaust heeft plaatsgevonden. Zo vraagt hij zich af of werkelijk vrijwel alle holocaust slachtoffers hun einde in de gaskamers hebben gevonden. Er is volgens Garaudy veel voor te zeggen dat veel joden op een andere manier de dood vonden. Deze historische misvatting, die volgens Garaudy aan de holocaust is verbonden, zou uiteindelijk door de staat IsraŮl zijn aangegrepen om het in een propagandistische context te gebruiken. Vanwege dergelijke stellingen wordt de voormalige communist Garaudy (die later katholiek en daarna ook nog eens moslim is geworden) thans algemeen verguisd in Frankrijk, waarbij het begrip 'links antisemitisme' naar voren is gekomen. Waar het de visie van Israël als een racistische staat betreft vertoont de stelling van Garaudy overigens veel overeenkomsten met die van Israel Shahak. Maar er is nog een andere overeenkomst tussen beide te noemen, want evenals Shahak is ook Garaudy in zijn uitlatingen niet bepaald genuanceerd te noemen. Daardoor schiet ook bij hem de balans naar de verkeerde kant door. Voor Shahak betekent dit dat hij als 'zelfhater' (zie pag 8) bekend staat voor Israëlische religie fanaten. Maar Garaudy is geen jood en staat daardoor in Frankrijk nu bekend als een antisemiet. Aangezien velen in Frankrijk echter zelf nog wel het één en ander te verwerken heeft op het gebied van jodenvervolging, is het daar moeilijk om de situatie in de juiste proporties te zien. Daardoor is de last nu in zijn geheel op de schouders van Garaudy terecht gekomen. En hoewel dat in zijn stelling eigenlijk niet als zodanig naar voren komt, wordt hem nu verweten achteraf een rechtvaardiging aan de holocaust te hebben gegeven.
10. De Arische Gnosis, Jan Willem de Groot
11. Er was destijds nog een andere reden waarom veel joden niet direct tegen Hitler waren, want veel joden in Duitsland vonden het helemaal geen slecht idee om een sterke man aan de macht te brengen. Toen nog niet voor iedereen duidelijk was dat het antisemitisme onverbrekelijk aan het nationaal socialisme is verbonden, leek voor een aantal Duitse joden Hitler hiertoe dan ook een geschikte kandidaat te zijn. Iets vergelijkbaars blijkt uit het relatief grote aantal joden dat (ondanks de as Rome Berlijn) lid werd van de Italiaanse fascistische partij. Mussolini wilde immers als dictator aan de macht komen, maar had in tegenstelling tot Hitler niets tegen joden.
12. De Arische Gnosis, Jan Willem de Groot
13. The Christian Right, Zionism and the Coming of the Penteholocaust, Gregory Krupey
14. Wat betreft de profetie van Ezekiël zijn overigens de laatste tijd problemen ontstaan voor de christelijke fundamentalisten. Van de hierin voorspelde 'Gog en Magog', die verondersteld worden tijdens eindtijd vanuit het oosten op te zullen rukken, werd tot in het vorige decennium verondersteld dat hiermee een opmars van communistische landen werd bedoeld. Sinds de val van het communisme is er in dergelijke christelijke kringen dan ook een diskussie ontstaan over wat er door Ezekičl met Gog en Magog bedoeld werd, als het niet het communisme was. De nieuwe interpretaties lopen wat dit betreft echter nogal uit ÉÉn, want de ene bijbelkenner meent te kunnen concluderen dat hier de moslim wereld mee bedoeld werd, terwijl anderen zelfs van mening zijn dat Ezekičl met zijn Gog en Magog naar de New Age beweging verwees.
15. Christenen voor Israël, aktueel, 10 April 1996
16. The Christian Right, Zionism and the Coming of the Penteholocaust, Gergorey Krupey

Bronnen:
Jewish History, Jewish Religion-the Weight of three thousand Years. Israel Shahak, 1994, met voorwoord van Gore Vidal. Pluto Press, Londen.
Eichman in Jeruzalem, a Report on the Banality of Evil. Hannah Arendt, 1963, Penguin Books (oa. m.b.t. de relatie's tussen zionisten en nazi's)
The Christian Right, Zionism and the coming of the Penteholocaust. Gregory Krupey, verschenen in Apocalyps Culture, edited by Adam Parfrey, 1990, Feral House (m.b.t. de relatie tussen militant religieuze joden en fundamentalistische christenen ten aanzien van de herbouw van een joods tempel in Jeruzalem)
De Arische Gnosis afstudeerscriptie van Jan Willem Groot (m.b.t. de occulte oorsprong van het nationaal socialistische antisemitisme)
Prayer, Profit and Power-American Religious Right-Wing and Foreign Policy Jeffrey Marishane, 1990, Dr. Govan Mbeki Fund, Universiteit van Amsterdam (m.b.t. het extreem-rechtse christelijke fundamentalisme)
Landscape and Memory Simon Schama, 1995, Fontana Press (m.b.t. de agrarische rol van joden in de Baltiscche staten)
Voorbereiding Tempel in volle gang. Eric Leijenaar, verschenen in christenen voor Israël, aktueel, 10 April 1996.
Gods eigen tunnel. Salomon Bouwman, verschenen in NRC Handelsblad 5 Oktober 1996
Goj, jood of angejiddeld? Ineke Jungschleger, verschenen in de Volkskrant 13 Juni 1996 (m.b.t. het huwelijk in IsraŮl tussen joden en niet-joden)
Barak vindt optreden regering dictatoriaal. verschenen in de Isračl nieuwsbrief van het Centrum Dokumentatie en Informatie Isračl, 16 Oktober 1996 (m.b.t. de zuivering van overheidspersoneel door Netanyahu en de Likud partij)
Links en antisemitisme verschenen in Funest, Oktober 1996 (m.b.t. de pogroms en het linkse antisemitisme)
Faux Pas Aart Brouwer, verschenen in De Groene Amsterdammer, Mei 1996 (m.b.t. Garaudy en het linkse antisemitisme)
Het joodse geloof, rente en jodenvervolging. Ronald Geitman (vertaling Elke Mauritz), verschenen in Strohalm Nieuws, Februari 1996 (m.b.t. het heffen van rente en het joodse geloof)

Begin artikel

Dit artikel is verschenen als speciale bijlage in de digitale versie van Kleintje Muurkrant in 1997