Middeleeuws bijgeloof lijkt wel toe te nemen. Het enorme gebrek aan (politiek) perspektief en de voortschrijdende verindividualisering lijkt er toe bij te dragen dat veel mensen vervallen in een sterk versimpeld wereldbeeld en (dus) geloof waarbinnen begrippen als 'spiritualiteit', 'intuïtie' en 'positief denken' een belangrijke rol spelen. Dat dit tot gevolg heeft dat steeds minder mensen zich daadwerkelijk wat aantrekken van de medemens, lijkt nog maar weinigen te verontrusten. Half nederland laat zich door vage therapeuten van alles en nog wat op de mouw spelden. De handel in homeopatische middeltjes bijvoorbeeld levert enkelen vele miljoenen guldens op en wanneer je zoals ik, vind dat die handel pure kwakzalverij betekent, word je hieraan medeverantwoordelijk gemaakt doordat je via je ziekenfondspremie meebetaalt aan deze vorm van kwakdenken. Het zal wel niet als een wonder overkomen wanneer ik onthul dat ik een enthousiast abonnee ben van het één keer in de drie maanden verschijnende blad 'Skepter', dat als ondertitel heeft: "de kritische kijk op paranormale verschijnselen en pseudo-wetenschap". Zo blijf ik op de hoogte van vele vormen van om mij heen voorkomende gekte en krijg ik af en toe argumenten aangereikt om mijzelf hiertegen te weren en anderen van repliek te dienen. Over het blad Skepter wil ik het hier verder niet hebben, lees maar eens wat artikelen zou ik zeggen, maar ik wil wel even wat vertellen over datgene wat ik vernam tijdens het pas geleden gehouden Skepsis-congres. Hier spraken een aantal skeptici over "erkende onzin: de infiltratie van pseudo-kennis binnen officiële instellingen". Rob Nanninga (secretaris van de stichting Skepsis) hield een informatieve lezing over de in Nederland in opmars zijnde gekte "Therapeutic Touch" (TT) en daar wil ik even op in gaan. Deze (uiteraard) uit NoordAmerika afkomstige therapie wordt in Nederland onderwezen door het Utrechtse (parapsychologische) Van Praag Instituut en is vooral populair onder mensen werkzaam in de gezondheidszorg. Het is een vorm van 'strijken', dat wil zeggen dat de TT-methode er van uit gaat dat iedereen een energieveld om zijn of haar lichaam heeft hangen en dat je dit kunt beïnvloeden. Nu kun je hierop zeggen, ach, wat maakt het uit, diegenen die hierin geloven hebben er waarschijnlijk baat bij. Al is het alleen maar vanwege de persoonlijke aandacht die je ontvangt dankzij dat 'strijken'. Maar ik moet er niet aan denken dat ik, liggend in een ziekenhuisbed, gekonfronteerd wordt met een verpleger of verpleegster die ervan overtuigd is dat ik een door hen te beïnvloeden energieveld om me heen heb hangen. Stel je nu eens voor dat ik wanneer mij "Therapeutic Touch" wordt aangeboden hartelijk begin te lachen en zeg dat ik absoluut niet geloof in dit soort abacadabra. Dat ik vind dat ze de weinige tijd die ze hebben wegens grove uitbuiterij en bezuinigings (en dus winst) drift beter kunnen besteden aan daadwerkelijke zorg en aandacht... Kortom dat ik zeg dat ze niet aan mijn 'energieveld' mogen 'strijken'. Wat dacht je dan wat er zal gebeuren indien mijn gezondheid wordt besproken binnen het artsenteam, dat wil zeggen wanneer de behandelend specialist en het verplegend personeel bespreekt hoe het met mij verder moet gaan? Ik ben bevreesd dat mijn skeptische houding door zo'n "therapeutic touch" aanhanger zal worden uitgelegd als tegenwerking, dat ik mijn eigen genezing in de weg sta aangezien ik negatief ben ingesteld en derhalve negatieve energie aantrek waardoor verdere geneeskundige behandeling serieus heroverwogen dient te worden. Snap je wat ik bedoel? Een skeptische houding in een afhankelijke situatie zoals een ziekenhuisbed, kan zich nog wel eens tegen je keren. Daarom hoop ik dat meer mensen het blad Skepter zullen lezen en kennis willen nemen van de potentiële gevaren van kwakdenken en bijgeloof...
Skepter is een uitgave van Stichting Skepsis, Postbus 2657, 3500 GR, Utrecht 050.3129893
Dit artikel is verschenen in Kleintje Muurkrant nr 303, november 1996