door Bert van Wakeren en Marc Pronk
Het beloofde een prima kookproject te worden. De officiële papierberg was met succes genomen, de lokale biologische bestellingen zijn gedaan. Tevens was er een indrukwekkend actieprogramma voorbereid, de controles bij de grens waren minimaal en we hadden een puike kookploeg van 16 mensen uit vier landen bijeen. We hadden er zin in! Op dinsdag 12 juni arriveerde de eerste Rampenplan-bus in Göteborg. Uit het overleg tussen de koepelorganisatie GBG2001 en de gemeente is het Hvitfeldska Gymnasium als plek voor het 'convergence center' gekomen. In deze vier enorme schoolgebouwen, en elders in de stad, is slaapplek voor enkele duizenden activisten en kunnen zij zich in alle rust voorbereiden op de komende dagen. Ook de tweede keukenploeg strijkt op 13 juni neer op een fraai grasveldje naast het hoofdgebouw. In no-time staan de tenten overeind. De brandweer en de Gezondheidsdienst, nodig in verband met de voorraad en de enorme gasflessen en branders van de keuken, komen langs voor een inspectie ter plekke en keuren alles goed. De eerste vierhonderd borden kunnen geserveerd worden!
Uitbraakpoging
Het ontwaken op donderdagochtend is een stuk minder relaxed, en niet omdat 's nachts een lading Utrechters en Amsterdammers is aangekomen. Terwijl het ontbijt nog gaande is begint de politie met het omsingelen van twee schoolgebouwen waar op dat moment het leeuwendeel van de mensen nog slaapt. De omsingeling van riot-cops met honden blijkt al snel te dienen ter bescherming van het plaatsen zo'n 100 joekels van zeecontainers; een volledige omwalling, een metalen muur wordt opgebouwd. De boel gaat hermetisch op slot, twee helikopters hangen non-stop boven het terrein en er komt niemand meer in of uit. Feitelijk zijn er hier dus enkele honderden mensen preventief opgesloten, nog voordat er een actie heeft plaatsgevonden. Nog voordat er één steen is gevlogen. Ook voor de keuken wordt het al snel duidelijk dat alle gemaakte afspraken met de gemeente van generlei waarde zijn: de politie heeft haar eigen plan getrokken en gemeentefunctionarissen houden elke communicatie af. Begrijpelijk maar helaas doen in zo'n situatie al rap de wildste geruchten de ronde. Zo zouden er gewapende Duitse terroristen gezocht worden, zou president Bush (net uit Brussel aangekomen in Göteborg) langs de school rijden of zou de politie denken dat er molotov-coctails gemaakt worden. Tegen het einde van de middag kondigt de Göteborgse politie aan dat er een scheiding gemaakt gaat worden tussen de 'goede en de slechte demonstranten' en dat mensen het terrein -na controle- kunnen verlaten. Lang niet iedereen raakt op de hoogte van dit bericht en uiteindelijk zullen slechts enkele tientallen mensen vrijwillig weggaan. De anderen raken in een verhitte discussie verwikkeld over de vraag of, hoe en wanneer er een uitbraakpoging ondernomen zal gaan worden. De mensen zijn immers voor de acties naar Zweden gekomen en de eerste demonstratie (tegen de Amerikaanse Orde van Bush) staat op het punt te beginnen.
Mobiele berichten melden intussen pogingen van andere groepen demonstranten die zijn doorgedrongen tot in het nabijgelegen Vasapark, in een poging te helpen bij de ontzetting van de ingesloten groep in Hvitveldska. Uit latere beelden blijkt dat daar ook mensen willekeurig werden opgepakt waarop er vervolgens flink gevochten is. Het 'geweldsvraagstuk' is dus niet zo simpel op te lossen en te veroordelen is als de gevestigde pers en politiek zo graag doen. Op foto's zijn bijvoorbeeld agenten te zien die zelf ook met stenen gooien, en later die middag arresteert de politie, onbewust, één der eigen infiltranten die zich flink had ingezet om de boel op te stoken.
Arrestaties
Terwijl politieversterkingen te paard arriveren en nog meer troepen zich bij de school opstellen, komt de noodvergadering min of meer tot een besluit. De meesten willen 'hier en nu' buiten de afzetting proberen te komen. Pogingen om op z'n minst de komst van de Bush-demonstratie af te wachten, zodat op twee fronten druk op de politie kan worden uitgeoefend, vinden te weinig weerklank: onder invloed van de opgebouwde spanning, een hoog adrenaline-gehalte, zeer legitieme woede en een dominant Ya Basta!-bataljon uit Finland worden vervolgens een vijftal pogingen gedaan om op geweldloze wijze door de politiekordon te komen. Tevergeefs.
Op de terugtocht worden de mensen ingehaald door de oprukkende bereden politie en de escalatie is compleet. Enkele inderhaast opgeworpen barricades en een korte stenenregen zorgen slechts voor een minimale vertraging van de politiebestorming van Hvitveldska. Maar uiteindelijk eindigt iedere aanwezige tegen de muur in de lange rij voor registratie en arrestatie. Ook het gehele keukenteam ondergaat dit lot, alle getoonde officiële documenten veroorzaken slechts een kleine twijfeling in de daadkracht van de politiecommandant. Terwijl het zonlicht achter de school verdwijnt arriveert de ene na de andere stadsbus, waarin tegen middernacht 243 mensen vastzitten en worden afgevoerd naar de binnenplaats van het hoofdbureau. De aanklacht: voorbereiding van gewelddadige verstoring van de openbare orde. De behandeling is dienovereenkomstig: mensen moeten ofwel in de bussen blijven, krijgen na uren minimaal water, of moeten met meerdere mensen in kleine cellenblokken. De stemming in veel bussen is desondanks strijdbaar en solidair. Mensen delen die ene deken en het beetje water wat er is. In eerste instantie voorzichtig, later steeds openlijker wordt middels de aanwezige mobiele telefoons contact gezocht met de buitenwereld. Wijzelf spreken door de telefoon met het kantoor in Sittard, met mensen in Utrecht en vragen om hulp. Göteborg wordt vanaf dan plat gebeld. Schijnbaar willekeurig worden mensen al dan niet verhoord, gefotografeerd en bedreigd met lichamelijk geweld. Ook drie mensen van de keuken ondergaan dit lot. In de loop van de vrijdagochtend 15 juni worden alle mensen vrijgelaten. Sommigen, waaronder een Nederlandse vrouw, worden echter nog eens goed bedreigd en pas rond het middaguur vrijgelaten.
De tactiek is wél duidelijk: middels intimidatie en provocatie is, net als bij de Eurotop in Amsterdam in 1997, een grote groep mensen preventief opgepakt. Op basis van, naar ook later bleek onterechte, verzinsels over de voorbereiding van gewelddadig verzet, wordt duidelijk gemaakt wie er hier de baas is. Het achterliggende doel is het criminaliseren en depolitiseren van maatschappelijk verzet. Verdeel-en-heers. Iets wat de komende dagen nog veel sterker zou blijken...
Streetrave
Als op vrijdagochtend ook iedereen van de keuken weer op 'vrije voeten' is, blijkt dat de gehele keuken nog binnen de politie containerlinies te zijn. In de stad is het onrustig, mensen worden opgejaagd. Her en der zijn er kleine opstootjes. De keuken krijgen we op dat moment niet terug met als meest gebruikte smoes dat "jullie nog aan het rellen zijn, en zolang mensen onze stad vernielen hebben ze niemand nodig om voor ze te koken!" De politie heeft op dit moment vrij spel om alle persoonlijke bagage in de school te doorzoeken, maar komt niet triomfantelijk met een krat molotov-coctails naar buiten. We besluiten om de taken te verdelen en weten zo, met heel veel hulp van mensen in Nederland, in relatief korte tijd druk op de politie te ontwikkelen. Diverse media, politieke partijen en een advocaat in Göteborg trekken aan de bel. Een persconferentie wordt bezocht, persverklaringen geschreven. Aan het eind van de middag kunnen we eindelijk weer bij ons materiaal. Ook is er, wederom in overleg met de gemeente, een nabijgelegen tweede school geregeld: Schillerska. Langzaam druppelen de eerste mensen hier binnen en komen de verhalen los. Veel mensen zijn woedend over het politieoptreden de dag ervoor en het geweld in het park. Wijzelf beginnen de keuken weer op te bouwen.
Ondertussen is in de binnenstad de grote 'Zweden uit de EU'- demonstratie met ruim 20.000 mensen aan de gang. Eromheen vinden directe acties plaats in de luxe winkelstraat van Avenyn; zowel tegen banken, de Mac en andere multinationals als tegen toevallig aanwezige kunstobjecten en kleine middenstanders. Zowel uit inhoudelijke, ethische als strategische overwegingen lijkt ons dit laatste geen goede zaak. Directe actie moet direct gericht en ook direct uitlegbaar zijn. De politie gaat over tot het evacueren van de delegaties van verschillende landen naar hotels die verder van de rellen vandaan liggen, en omsingeld gedurende enige tijd het tegenconferentieoord Fritt Forum. Dit is een van de twee plekken waar een nonstop-programma is van film en feest, van discussies en lezingen over de meest uiteenlopende onderwerpen. Van Greenpeace en Amnesty via Attac, de anarcho-syndicalistische vakbond SAC en gentech-actiegroepen tot coca cola-standjes en de meditatiesekte Falun Gong.
Het behoeft geen verdere verwondering dat het sindsdien niet meer rustig is geworden in Göteborg. Bij de streetrave 'Reclaim the city' die eveneens op vrijdagavond plaatsvindt, en waar in eerste instantie 4000 mensen hun feestje kunnen hebben, begint de politie al snel met het afzetten van straten en het aanvallen van mensen. Bij gebrek aan traangas en waterkanonnen, zet zij met groot enthousiasme haar metalen knuppels, haar paarden en honden in. En haar vuurwapens. In de loop van de avond worden drie jongens neergeschoten. Een Zweedse jongen wordt in de maag getroffen en verkeert nu, vier dagen na de top, niet meer in levensgevaar. De preciese toedracht van de schoten blijft vaag. Ooggetuigen van het Independent Media Center (IMC) melden dat een kleine groep agenten zich uit de politielinies losmaakte voor een soort van privé-charge, waarbij de agenten ook met stenen gegooid hebben. Vanuit de menigte werd hierop ook flink met stenen gegooid, waarop de fatale schoten vielen. Het is in ieder geval duidelijk dat de Zweedse politie op geen enkele wijze in staat is geweest op een normale manier dit soort massa-actie te begeleiden. Bjorn Linus van IMC-Göteborg zegt hierover: "We zijn in Zweden niet gewend aan oproerpolitie en stenengooiende demonstranten. We hebben een lange traditie van vreedzaam betogen, onder andere vanuit de arbeidersbeweging. De laatste keer dat iemand door de politie werd neergeschoten was in 1931." De pistoolschoten zorgen in elk geval voor een verdere escalatie in de stad. Net zoals bij de eerste school begint de politie nu ook delen van Schillerska te omsingelen. Veel activisten trekken zich in de loop van de nacht terug uit de rellen, plaatsmakend voor de tientallen reltoeristen en jongeren uit de buitenwijken. Van enige georganiseerde en gezamenlijke strijd, althans vanuit Schillerska, is geen sprake meer. De stemming is bedrukt, afgemat en geďntimideerd.
Commando-overval
Zaterdag 16 juni is een koude en regenachtige dag. In het centrum komen in de loop van de ochtend wel weer ruim 25.000 mensen bijeen op de GBG2001-demonstratie 'Voor een ander Europa, tegen de militarisering van de EU'. De route is omgelegd en zal ver van de conferentiegebouwen blijven. De politie laat zich ook nauwelijks zien en de demonstratie verloopt dan ook vreedzaam. Mede door duizenden in de haast gestencilde folders met waar we staan, weten honderden mensen alsnog de keuken te vinden. De veganistische groenten-kikkererwtensoep die we maken verwarmt de mensen, doet ze goed, desondanks blijft de sfeer gespannen en teneergeslagen. Aan het begin van de avond blijkt de politie nog steeds op zoek te zijn naar die 'twee gewapende Duitse terroristen', en omsingelt op het Jerntorget-plein een groep van 300 mensen die een demonstratie tegen het politiegeweld willen houden. Tot middernacht worden mensen bedreigd met afranseling en deportatie, en af en toe wordt er iemand op grove wijze uit de menigte gehaald. Het brutaal terugkijken is hier al voldoende aanleiding voor. Wetende de behandeling die de arrestanten te wachten staat beginnen wij na te denken hoe wij hen het beste kunnen gaan ondersteunen.
Het einde van de omsingeling krijgen we in Schillerska echter niet meer mee: om een uur of tien 's avonds zet de politie een tweede aanval in op de school en dit keer stopt ze niet bij het plein. De keukenvrachtauto wordt bestormd door zes gebivakte agenten met getrokken pistolen, gericht op de half slaperige kokkin. Op straat worden mensen hardhandig op de grond gesmeten en meteen geboeid. Van diverse kanten komen nu bussen aangescheurd en bestormen agenten het gebouw. Een aparte Robocop-commando-eenheid, zonder enig herkenningsteken, gewapend met automatische geweren en getrokken pistolen, gaat voorop. In de gangen van de school worden voor betreding eerst enkele luchtdruk-granaten tot ontploffing gebracht. Mensen worden onder schot gehouden, afgevoerd en overgedragen aan de gewone oproerpolitie die staat te popelen om te meppen. Mensen worden tegen het natte koude asfalt geduwd, op de buik, handen in de nek en gezicht naar beneden. Iedere blik of geluid wordt beantwoord met een trap in de zij of een klap op je kop. Honden worden opgestookt tot continu blaffen en bijna bijten. Ook enkele toevallige passanten ondergaan deze behandeling, de vader van één onzer koks zat net vijf minuten met een kopje thee. De man, indertijd gevlucht voor het Griekse kolonelsregime, meldt z'n aanwezigheid en het feit dat hij journalist is. Dit is in theorie in Zweden een onschendbaar beroep, maar deze man kreeg als antwoord slechts de knuppel. Tegelijkertijd wordt boven in de school een Chileense jongen van 16 gevonden die zich uit angst had verstopt. Hij wordt uitgekleed tot op z'n ondergoed, van een trap afgeduwd en buiten bij de anderen op het asfalt gedumpt. Sadisme, machtsmisbruik, waanzin! Een jongen van de keuken werd buiten de afzetting gepakt en met handboeien (inclusief af en toe een agent erop staand) neergelegd. Zo hebben we met zo'n 80 mensen zeker twee uur gelegen.
In de loop van de nacht worden mensen kort 'verhoord': de Zweden worden allemaal vrijgelaten (soms onder het toeschreeuwen van "als we je nog één keer bij iets zien, schieten we je dood!") en de buitenlanders worden in een bus gezet om gedeporteerd te worden. In de bus kunnen de emoties even de vrije loop krijgen. De lichamelijke verwondingen blijken gelukkig mee te vallen. We kunnen weer telefonisch contact krijgen met de buitenwereld, waardoor onze steungroep in Nederland voor de zoveelste keer aan het bellen gaat. Ook lukt het om de niet opgepakte mensen van de keuken te spreken, en wordt vanuit de bus live verslag gedaan op de radio van het IMC. Hoofdzakelijk vanwege deze druk lijkt de politie tegen het ochtendkrieken door te krijgen dat ze ons niet zomaar uit kunnen zetten, zoals met een paar Finnen en een Duitser wel gebeurt. We zijn dan nog met een twintigtal mensen, moeten allemaal de bus weer verlaten en worden in een hoek gezet. Alleen een politie-officier weerhoudt z'n mannen ervan om ons ter plekke flink in elkaar te slaan. Voor de aanwezige agenten zijn wij de personificatie van alles wat zij de afgelopen dagen letterlijk en figuurlijk over zich heen hebben gekregen en nu willen ze maar één ding: wraak. Door een mix van angst en koelbloedigheid weten we ons rustig te houden, waardoor ze niet die ene vinger krijgen die ze nodig hebben. Als de politie zich dan uiteindelijk terugtrekt, vluchten we de school binnen en is de verdwazing compleet. Keer op keer blijkt het mogelijk een nog grotere hekel aan smerissen te krijgen. Ongelofelijk! Ondertussen krijgt een Duitse bus op weg naar huis een zelfde soort behandeling. De directe schade aan de keuken valt mee, slechts de vele liters soep in de pannen zijn voor consumptie onbruikbaar gemaakt door erin geleegde asbakken. Ook treffen we McDonalds verpakkingsmateriaal erin aan; het dagelijkse menu voor de agenten. De coalities zijn duidelijk. Na eerst een paar uur te hebben geslapen hebben we de keuken in de twee bussen geladen en verlaten we met de eerste de beste veerboot Göteborg. We hebben het helemaal gehad, en willen de politie geen kans of aanleiding geven voor nog meer terreur.
Meer repressie
Terug in Nederland leek het wel of we in een andere wereld waren aangekomen, en viel de spanning langzaam van ons af. Wat blijft is de woede en het ongeloof en de moeite om andere mensen uit te leggen wat er gebeurd is. En de berg werk die verzet moet worden om terug te knokken. Als keuken gaan we in ieder geval een enorme schadeclaim indienen voor alle kosten die we hebben moeten maken zonder dat we in staat werden gelaten die kosten in heerlijke biologische veganistische maaltijden om te zetten. Daarnaast zullen er persoonlijke klachten volgen. De arrestantengroep in Göteborg roept iedereen op contact met hun op te nemen voor afstemming van de klachten (solidaritetsgruppen@hotmail.com).
Het is noodzakelijk dat het verloop van de acties tijdens deze Eurotop stevig geëvalueerd wordt. En daarmee bedoelen we niet door de politie, pers en politiek. Maar juist door onszelf, activisten die zich verbonden hebben aan de strijd voor een werkelijk democratische, solidaire en vrije wereld van onderop. Natuurlijk valt er het nodige te zeggen over de functie en het optreden van genoemde gevestigde instellingen, net zoals dat de discussie over de wenselijkheid en de functie van geweld ongetwijfeld verder zal gaan. Maar deze bladzijden zijn niet de plek om daar al te diep op in te gaan. Wel willen we stilstaan bij de gevolgen van de buitensporige staatsterreur die in Zweden heeft plaatsgevonden voor de acties tijdens mega-topbijeenkomsten.
De repressie werd in Göteborg gekenmerkt door een drietal factoren. Allereerst het preventief arresteren of tegenhouden van activisten. Nadat de eerste school was ontruimd zijn er enkele bussen met Duitsers en Denen aan de Zweedse grens gestopt en teruggestuurd. Zweden is hiervoor zelfs, per decreet, een dag op papier uit het Schengen-verdrag gestapt. Net zoals ook op dit moment Oostenrijk met het oog op de internationale conferentie 'Weltwirtschaftsforum Osteuropa'. Ook zullen inlichtingendiensten onderling nog meer informatie over 'gevaarlijke groepen en personen' gaan uitwisselen. De eerste reacties van regeringsleiders geven aan dat dit een tendens is die ook in de toekomst vaker gebruikt zal worden. Nog op de afgelopen top is, als enige politieke reactie, een speciale werkgroep ingesteld om dit soort zaken mogelijk te maken. Bij de komende G8-top in juli in Genua heeft de nieuwe premier van Italië, Berlusconi, al laten weten dat alle grote vliegvelden, spoor- en autowegen drastisch op slot gaan. Als die top sowieso al niet op open zee gaat plaatsvinden. Dat mensen als Tony Blair en Wim Kok dit verkopen door het voorwenden dat het hier immers gaat om een apolitieke groep "die rotzooi trapt om het rotzooi trappen" mag niet tot verbazing leiden. Het inhoudelijk ingaan op de kritiek die aan alle kanten op het Verenigde Europa worden geuit, zou een legimitatie van het verzet betekenen en daarmee een directe bedreiging vormen voor hun eigen Europa-project. Zelfs complete referendum-uitslagen, zoals in Denemarken en recentelijk in Ierland, worden niet serieus genomen. Het is een schrale troost dat door dit soort machtsarrogantie de afstand tussen de politiek nog groter en het draagvlak voor Europa nog kleiner zal worden.
Het tweede onderdeel is het aanvallen van de infrastructuur. Nog voor dat de acties van start gingen, werd de plek die het grootste 'convergence center' zou moeten worden aangevallen en ontruimd. Of dat juridisch allemaal kan is voor de politie op zulke momenten niet interessant. Men doet het gewoon. Ook dit is iets wat we vaker hebben gezien. Een eigen stuctuur met slaap-, eet-, en werkfaciliteiten, met eigen media en medische en juridische bijstand wordt gezien als een actieverlengende omstandigheid. Rampenplan wordt het laatste jaar steeds vaker buiten bedrijf gesteld. Op weg naar de IMF/Wereldbank-acties in Praag, afgelopen september werden we enkele dagen aan de grens tegengehouden en bij de antikernafval-acties in het Duitse Philippsburg werd de keuken zelfs een paar weken in beslag genomen. Want, zoals een hoge politiepief zei: "zolang jullie de mensen van eten voorzien, gaan de blokkades door". Onzin natuurlijk, maar toch. Hoewel 'convergence centres' overduidelijk een goede functie hebben is het misschien tijd om over te stappen op veel decentralere concepten, die mogelijk minder grijpbaar zijn. Tevens zullen we nog meer moeten gaan onderzoeken wat de ervaringen en de verschillen zijn met bijvoorbeeld het Noord-Amerikaanse continent ten opzichte van Europa.
De derde factor is wat we eerder het criminaliserende 'verdeel-en-heers' noemden. Demonstraties en tegenconferenties, liefst buiten het centrum, zullen ook in de toekomst getolereerd blijven. Mits zij zich geheel schikken naar alle bevelen van de politie, zich verre houden van directe actie en zich distantiëren van gewelddadigheden. Dit soort activiteiten zijn op deze manier namelijk helemaal geen gevaar voor de machthebbers. Integendeel: zij geven mensen het idee dat ze zich kunnen uiten en voorzien zo Europa van een fraai democratisch laagje. Je ziet het nu al gebeuren in de nasleep van Göteborg: Greenpeace en ook andere NGO's bezig met de voorbereidingen van de Milieutop in Bonn hebben zich gedistantieerd van de gebeurtenissen in Göteborg, de burgerlijk pers klakkeloos napapagaaiend.
Hoe nu verder?
Al geruime tijd wordt nu gediscussieerd over tophoppen; over het achterna reizen van de globale bijeenkomsten van het kapitaal: hetzij een WTO, een Wereldbank-meeting, een Eurotop of een G8-treffen. We denken dat het in principe een goede zaak is als mensen in beweging komen als het 'theater van de macht' in hun stad of streek neerstrijkt. Net zoals het goed is als die mensen ondersteuning van buiten krijgen. Deze beweging moet er echter wel voor waken niet een soort van eigen ritueel op te voeren, een standaardpakket van tegentop, drie demonstraties en anderhalve rel. Er zou hiertoe veel structureler samengewerkt en geleerd kunnen worden tussen de verschillende organisaties en mensen. Ook zouden we ervoor moeten waken één actievorm, hetzij tophoppen hetzij landelijke campagnes of lokaal verzet, het alleenrecht op succes te geven. Iedere situatie vraagt om een andere aanpak, teneinde in het spanningsveld tussen effectiviteit en breed draagvlak tot het beste resultaat te leiden. We denken dat een conclusie van 'Göteborg' is dat er in het vervolg (nog) meer preventieve repressie komt. Zowel thuis als aan de grens, tegen de mensen die aan protesten willen deelnemen als ter plaatse tegen de infrastructuur van het verzet. Deze conclusie kunnen we gebruiken om een fikse portie creativiteit in de strijd te gooien.
Allereerst zouden lokale groepen veel meer steun kunnen krijgen in de berg organisatiewerk die een top met zich meebrengt. Denk alleen al aan het opzetten van eerste hulpposten, arrestantengroepen en eigen media. Zonder lokaal initiatief over te nemen moet het mogelijk zijn om van elkaar te leren en niet elke keer het wiel opnieuw uit te vinden. Zo maakte het Zweedse IMC nu een eigen blaadje wat best wel wat journalistieke kwaliteit en duidelijkheid van de 'Amsterdamned', het blaadje tijdens de Eurotop in 1997, had kunnen gebruiken. Vervolgens zou er nagedacht kunnen worden over andere vormen van solidariteit met activisten elders. In plaats van met busladingen op pad te gaan kan ook bij ambassades en consulaten actiegevoerd worden. Of nog lokaler: rond een top proberen een verbinding met een plaatselijk thema te maken. Ontwikkelingen in Nederland, bijvoorbeeld op het gebied van de aanleg van wegen en spoorwegen, staan niet op zich en een dorpscomité tegen de Betuwelijn zal eerder naar een plaatselijke manifestatie of actie komen dan naar een abstracte topbijeenkomst. Soms pak je met verzet tegen de symptomen uiteindelijk ook de oorzaak aan. En in ieder geval wint een campagne zo aan kracht en verbreding.
Tenslotte kan het kapitalisme nog steeds altijd en overal daar geraakt worden 'where it hurts': de portemonnee. In plaats van een massabetoging tegen Bush kunnen ook, op velerlei manieren, de bedrijven die achter de politiek aan de touwtjes trekken aangepakt worden. Bush werd immers president door de actieve financiële ondersteuning van de olie- en farmaceutische industriëen. Op Europees nivo wordt veel destructief beleid voorgekauwd door de European Round Table of Industries met bijvoorbeeld leden als Saab, Volvo, Daimler Benz, Philips en de grote bank- en verzekeringsconglomeraten, om maar wat te noemen. Zij zijn het die de verdere asfaltering van Europa hebben geëist, zij zijn het die een globalisering van bovenop, van het kapitaal voorstaan. Hen aanpakken kan reeds met een klein groepje en geheel op je eigen voorwaarden en tijd. Voor deze acties kunnen we zelf de agenda en de vorm bepalen: van ludieke acties en consumentenboycots, via blokkades tot en met het letterlijk buiten 'bedrijf zetten' van de economische grootmachten...
Samenvattend: het valt te verwachten dat de reactie vanuit de diverse staten op het verzet van onderop tegen hun megalomane topbijeenkomsten de komende tijd repressiever van aard zal zijn. Maar dit behoeft geen reden tot pessimisme of apathie te zijn. Integendeel: zolang de winst-waanzin de wereld regeert zal er verzet blijven. En dit kan net zo goed op heel andere manieren: in de creatieve onvoorspelbaarheid ligt onze kracht. Nu zijn wij weer aan zet...
Meer informatie via bijvoorbeeld de internet-sites GBG2001 & GBG2001.org & indymedia-ZWEDEN.
(Bert van Wakeren en Marc Pronk zijn medewerkers aan Kollektief Rampenplan, Postbus 780, 3130 AT, Sittard (046.4524803) ramp@antenna.nl)